شستن فرش دستباف در منزل + نکات، بایدها و نبایدها

فرش دستباف از جمله انواع فرش‌ها است که از نظر نحوه بافت، جنس الیاف، طرح و نقش، نحوه چله‌کشی، قیمت و … تفاوت‌های متعددی با فرش‌های ماشینی دارد و همین امر باعث می‌شود که نگهداری، شستشو و تمیز کردن آن چالش‌ها و حساسیت‌های خاص خود را داشته باشد. هرچند که بهترین روش برای شستن فرش‌های دستباف استفاده از خدمات شرکت‌های قالیشویی است اما می‌توان با رعایت نکات و مراحل مختلف در خانه نیز اقدام به شستن آن نمود. در ادامه این مطلب از قالیشویی بانو به بررسی نحوه شستن فرش دستباف در خانه و نکات آن پرداخته می‌شود.

چرا باید فرش‌های دستباف شسته شوند؟

به‌صورت کلی فرش‌ها نقش پررنگی در دکوراسیون داخلی داشته و به زیبایی و جذابیت محیط کمک زیادی می‌کنند اما از آنجایی که همواره تحت ترافیک رفت و آمد و نشست و برخاست می‌باشند می‌توانند پتانسیل بالایی برای جذب لکه‌ها و آلودگی‌های مختلفی داشته باشند. همانطور که گفته شد به دلیل حساسیت‌های خاصی که فرش‌های دستباف داشته و از الیاف و رنگ‌های طبیعی بافته شده‌اند، شستن آن‌ها باید توسط افراد متخصص انجام شود. از جمله مهم‌ترین دلایل شستن این فرش‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

• جلوگیری از پوسیدگی و آسیب دیدگی فرش
• کمک به افزایش طول عمر فرش
• بازگرداندن زیبایی و جذابیت اولیه به فرش

مراحل اصلی شستن فرش دستباف

فرش‌های دستباف تفاوت‌های مهم و قابل توجهی با انواع فرش‌های ماشینی دارند چرا که نحوه بافت آن‌ها متفاوت بوده و کاملاً توسط نیروهای انسانی بافته می‌شوند. همچنین این فرش‌ها از انواع الیاف‌های طبیعی مانند نخ، پشم، ابریشم، پنبه و … ساخته شده و از نظر طرح، رنگ، اندازه و ابعاد، شانه و تراکم و … خاص و منحصربه‌فرد هستند. همانطور که گفته شد این فرش‌ها باید توسط افراد متخصص و توسط شرکت‌های قالیشویی شسته شوند اما چنانچه افراد تمایل داشته باشند در منزل اقدام به شستن آن‌ها بکنند باید به نکات و مراحل مختلفی توجه داشته باشند که مهم‌ترین آن‌ها به شرح زیر هستند:

مرحله اول: غبارروبی اولیه فرش

در اولین مرحله از شستن فرش‌های دستباف باید اقدام به گردگیری و غبارروبی آن‌ها نمود. در این مرحله می‌توان از ابزارهای مختلفی همچون جاروبرقی استفاده کرد و هرگونه گرد و غبار موجود در سطح فرش و همچنین آلودگی‌های داخل بافت فرش را تمیز کرد. در حقیقت گردگیری اولیه فرش دستباف می‌تواند باعث راحت‌تر شدن سایر مراحل شستشو شود و آلودگی‌ها در زمان شستن فرش به بافت و الیاف فرش نچسبیده و راحت‌تر تمیز خواهند شد.

مرحله دوم: تست رنگ فرش

دومین مرحله از مراحل اصلی شستن فرش دستباف ، انجام تست رنگ آن است. از آنجایی که در بافت و تولید فرش‌های دستباف از انواع الیاف و رنگ‌های طبیعی استفاده می‌شود ممکن است در مقابل مواد شوینده واکنش‌های متفاوتی داشته باشند به همین دلیل قبل از اقدام به شستشوی کامل فرش باید تست رنگ آن‌ها را انجام داد. در این مرحله می‌توان یک دستمال سفید و تمیز را خیس کرده و بر روی قسمت‌هایی از فرش کشید تا مشخص شود که آیا فرش دچار تغییر رنگ و تداخل رنگ می‌شود یا خیر. در صورتی که تغییر و تداخل رنگ دیده شد حتماً باید فرش توسط افراد متخصص و شرکت‌های قالیشویی شسته شود در غیر این صورت ممکن است دچار آسیب شود.

مرحله سوم: خیس کردن فرش و شستشو با مواد شوینده

بعد از گردگیری و تست رنگ فرش می‌توان اقدام به شستشوی فرش دستباف نمود. در این مرحله باید فرش را بر روی یک سطح صاف و تمیز پهن کرده و سپس با استفاده از آب ولرم و خنک اقدام به خیس کردن کامل سطح آن نمود. فرش باید به‌گونه‌ای خیس شود که آب به تمام لایه‌ها و بافت آن نفوذ کند. بعد از آنکه سطح فرش به‌صورت کامل خیس و نرم شد می‌توان مقداری مواد شوینده را با آب مخلوط کرده و به سطح فرش مالید و سپس با استفاده از یک برس نرم اقدام به شستن آن نمود. باید توجه داشت که برس مورد استفاده باید نرم باشد تا آسیبی به الیاف و بافت فرش وارد نکند.

مرحله چهارم: آبکشی فرش دستباف

مرحله چهارم از شستن فرش دستباف در منزل، آبکشی آن است که باید با دقت و حساسیت تمام انجام شود. البته باید توجه داشت که قبل از آبکشی فرش باید از تمیز شدن کامل آن اطمینان حاصل کرد و در صورت نیاز مرحله سوم را دوباره تکرار کرده و با استفاده از مواد شوینده نقاط مختلف فرش را تمیز کرد. بعد از آنکه از تمیز بودن کامل فرش اطمینان حاصل شد می‌توان اقدام به آبکشی کرد. در این مرحله هرگونه آلودگی و مواد باقی مانده در منافذ و الیاف فرش تمیز شده و از بین می‌رود. آبکشی فرش دستباف باید تا زمانی که زردآبه کامل از بین رفته و آب زلال از آن خارج می‌شود ادامه داشته باشد. وجود زردآبه در فرش به معنی آن است که قسمت‌هایی از فرش به خوبی تمیز نشده است و باید مراحل قبلی را مجدداً تکرار کرد.

مرحله پنجم: خشک‌کردن فرش

بعد از آنکه آبکشی فرش دستباف به‌صورت کامل انجام شد و هیچ‌گونه زردآبه ای در بافت و الیاف فرش باقی نماند می‌توان اقدام به خشک کردن فرش نمود. در این مرحله ابتدا می‌توان فرش را لول کرده و بر روی یک سکو یا چهارپایه قرار داد تا کاملاً آبکشی شود. سپس می‌توان آن را در یک محیط آزاد با تهویه مناسب پهن کرده تا کاملاً خشک شود. باید توجه داشت که فرش زیر نور مستقیم خورشید و در معرض گرد و غبار پهن نشود.

مرحله ششم: جارو کردن سطح فرش و پهن کردن آن

فرش‌های دستباف به دلیل داشتن پرزهای بلند ممکن است که بعد از شستشو دچار بی‌نظمی شده و جهت خواب الیاف آن تغییر کند. بعد از آنکه فرش به‌صورت کامل خشک شد می‌توان با استفاده از جاروبرقی نظم دوباره‌ای به الیاف و جهت خواب آن‌ها داد و هرگونه گرد و غبار احتمالی موجود در سطح را نیز تمیز کرد. همچنین می‌توان برای تنظیم جهت خواب الیاف فرش از برس‎های نرم استفاده کرد. افرادی که دانش و تخصص کافی برای شستن فرش‌ها را ندارند می‌توانند از خدمات قالیشویی آنلاین و مشاوره‌های تخصصی این شرکت‌ها بهره برده و نکات لازم را یاد بگیرند.

نکات مهم در شستن فرش دستباف در منزل

همانطور که گفته شد فرش‌ دستباف تفاوت‌های زیادی با فرش‌های ماشینی داشته و قیمت بسیار بیشتری نیز دارد به همین دلیل استفاده، نگهداری و شستشوی آن نیز نیازمند رعایت نکات مختلفی است. از جمله مهم‌ترین نکاتی که در زمان شستن فرش دستباف در منزل باید رعایت کرد می‌توان به موارد زیر اشاره داشت:

• قبل از اقدام به شستن فرش دستباف حتماً باید از نظر آسیب دیدگی، پارگی، خوردگی و … بررسی شود و حتماً تعمیرات و ترمیم‌های مورد نیاز اعمال شود.
• تست رنگ فرش یک مرحله ضروری است و حتماً باید انجام شود.
• برای شستن فرش نباید از آب داغ استفاده کرد و آب ولرم انتخاب بسیار بهتری است.
• از مواد شوینده استاندارد و با قدرت اسیدی و بازی مناسب برای شستن فرش استفاده شود.
• گردگیری و غبارروبی اولیه حتماً باید انجام شود.
• فرش قبل از پهن شدن مجدد و استفاده دوباره باید کاملاً خشک شده باشد و هیچ رطوبتی در آن باقی نماند.
• حتی‌الامکان فرش توسط افراد متخصص و ماهر شسته شود
• نباید از نور مستقیم و دستگاه‌های گرم‌کننده و حرارتی برای خشک کردن این فرش‌ها استفاده کرد.

جمع‌بندی نهایی

فرش‌ دستبافت از نظر نحوه بافت، نوع الیاف، نوع رنگ، طرح و نقشه، قیمت و … تفاوت‌های زیادی با فرش‌های ماشینی دارد و استفاده، نگهداری و شستشوی آن نیز شرایط و حساسیت‌های خاص خود را دارد. برای شستن این فرش‌ها در منزل باید به مراحلی همچون گردگیری، تست رنگ، خیساندن و شستن، آبکشی، خشک کردن و جاروکشی منظم توجه ویژه‌ای داشت و تمام اصول و نکات تخصصی رعایت شود. حتماً باید به سلامت فرش، دمای آب، نوع مواد شوینده، محل شستشو، نحوه خشک شدن و … توجه ویژه‌ای داشت تا فرش دچار آسیب و خسارت نشود.